Facebook

Wybrane zagadnienia dotyczące adaptacji młodszych przedszkolaków

Wybrane zagadnienia dotyczące adaptacji młodszych przedszkolaków
grafika do wpisu: Wybrane zagadnienia dotyczące adaptacji młodszych przedszkolaków
Pierwsze dni w przedszkolu bywają trudne...

Wybrane zagadnienia dotyczące adaptacji młodszych przedszkolaków

Opracowano na podstawie:

Dwulatki i trzylatki w przedszkolu i w domu. Jak świadomie je wychowywać i uczyć. Edyta Gruszczyk-Kolczyńska, Ewa Zielińska, Kraków 2012, Centrum Edukacyjne BLIŻEJ PRZEDSZKOLA.

         Rodzice zapisując dziecko do przedszkola uznają, iż jest to korzystne dla jego rozwoju i pomoże przygotować ich pociechy do nauki w szkole. Niestety dla dziecka przedszkole na początku jest obcym i nieprzyjaznym miejscem, gdzie najbliżsi je „porzucają”. Adaptacja najmłodszych do przebywania w przedszkolu jest trudna zarówno dla dziecka, jak i dla rodziców. Dla dobra dzieci opiekunowie powinni być konsekwentni w podjętej decyzji. Małe dziecko wykazuje silny związek emocjonalny z opiekunami a ich pomoc jest mu niezbędna w codziennym funkcjonowaniu. Przebywając w przedszkolu, z dala od najbliższych, odczuwa silny lęk. Mama i tata znają dziecko i wiedzą czego potrzebuje, rozumieją je często bez słów. Nauczyciel, czyli obca osoba, nie zawsze rozumie dziecko, które jeszcze nie potrafi dokładnie wyrazić sowich potrzeb i emocji za pomocą słów. Mały przedszkolak również może nie rozumieć nauczyciela, który przecież mówi, gestykuluje i zachowuje się zupełnie inaczej niż jego najbliżsi. Sytuacje stresowe dodatkowo potęgowane są, gdy dziecko ma problemy w samoobsłudze. Dziecko denerwuje się, wstydzi i krępuje, gdy jest zdane na pomoc nauczycielki w tym zakresie. Dodatkowo maluchy mają słabą orientację w przestrzeni a jeszcze gorszą w upływie czasu. Nie wiedzą kiedy to jest „potem”, „za niedługo”, „za godzinę”, „za chwileczkę”. Godzina w obcym miejscu dłuży im się, podczas gdy godzina dla zajętego rodzica wydaje być się tylko chwilą.

         Dotychczasowe badania dotyczące adaptacji trzylatków do przedszkola wykazały iż:

  • Nie ma jednoznacznego związku pomiędzy wiekiem dziecka a problemami adaptacyjnymi;
  • Dziewczynki lepiej niż chłopcy przystosowują się do przedszkola;
  • Podzielone są opinie co do lepszego przystosowania się dzieci uczęszczających wcześniej do żłobka;
  • Istnieje związek między przystosowaniem się do przedszkola a cześniejszym przebiegiem rozwoju dziecka;
  • Ogromny jest związek między przystosowaniem się dziecka a sposobem jego wychowania w domu.

Każdy rodzic chce dla swojej pociechy jak najlepiej, chce ją ochronić przed niepotrzebnym stresem i zapewnić jak najlepsze warunki do rozwoju. Dobrze przygotowani rodzice i dzieci łatwiej przystosują się do warunków i oczekiwań jakie stawia przed nimi przedszkole.

         Aby dobrze przygotować dziecko do funkcjonowania w grupie przedszkolnej należy uświadomić sobie jakie oczekiwania stawiane są przed najmłodszym w przedszkolu:

  • Komunikacja z nauczycielem – sygnalizowanie własnych potrzeb, reagowanie na własne imię;
  • Tolerowanie obecności innych dzieci – nie dokuczanie im i nie wpadanie w histerię;
  • Zgodne uczestniczenie w zajęciach – stosowanie się do prostych poleceń;
  • Podejmowanie oczekiwanych zachowań w zwykłych sytuacjach – zabawa, posiłki, toaleta itp.

Zadaniem rodzica jest przygotowanie dziecka tak, aby mogło bez przeszkód spełniać te oczekiwania. Rodzice na długo przed pierwszym dniem nowego roku przedszkolnego powinni wykształcić w dziecku takie dyspozycje psychofizyczne oraz umiejętność, dzięki którym maluch będzie potrafił funkcjonować w nowym środowisku, jakim jest przedszkole. W celu ich wykształcenia autorki proponują między innymi, aby rodzic:

  • Zostawiał dziecko pod opieką innych osób (najpierw na krótko, potem systematycznie wydłużając ten czas) oraz zabierał je w różne, nieznane miejsca np. do urzędów, supermarketów, sal zabaw itd.;
  • Kształtował umiejętności dziecka w zakresie porozumiewania się poprzez:

o      Nie wyprzedzanie potrzeb dziecka – niech samo powie czego potrzebuje,

o      Nie dostosowanie swojej mowy do „mowy” dziecka – podawanie prawidłowych wzorców, mówienie do dziecka językiem zrozumiałym ale poprawnym, bez zbędnych zdrobnień,

o      Nie zasypywanie dziecka niepotrzebnymi słowami oraz zachęcanie go do mówienia – rodzic nie może akceptować tylko komunikatów niewerbalnych przekazywanych przez dziecko.

  • Zabierał dziecko na place zabaw i do piaskownicy, gdzie ma okazję bawić się w towarzystwie innych dzieci (początkowo maluchy nie bawią się razem, ale obok siebie);
  • Oddzielał zadania, polecenia do wykonania od zabawy;
  • Uczył dzieci samodzielności i samoobsługi, także utrzymywania porządku (nie wystarczy aby dziecko tylko rozebrało buty, musi również widzieć, że buty należy ułożyć w jednym miejscu);
  • Uczestniczył razem z dzieckiem w zajęciach adaptacyjnych oraz zwiedzaniu przedszkola (sala zabaw, łazienka, szatnia – wraz z demonstracją czynności, które wykonuje się w danym pomieszczeniu);

Jeśli rodzic skorzysta z tych porad dziecko będzie odpowiednio przygotowane i zdolne do funkcjonowania w przedszkolu i w grupie rówieśniczej.

W trudnym czasie adaptacji rodzic powinien pomagać dziecku i objąć je szczególną uwagą. Dają kilka cennych rad dla dorosłych przyprowadzających maluchy do przedszkola:

  • Nie analizować przy dziecku dobrych i złych stron przedszkola, nie okazywać wahania, nie pytać czy chce iść do przedszkola ale tłumaczyć „Ja idę do pracy, brat od szkoły, a ty do przedszkola”;
  • W obecności dziecka mówić dobrze o przedszkolu, wyrażać radość i zadowolenie. Nigdy nie straszyć dziecka przedszkolem lub nauczycielką;
  • Wspólnie z dzieckiem przygotować rzeczy do przedszkola, dobierać ubrania w których dziecko swobodnie się czuje i potrafi je samo rozebrać;
  • Przyprowadzać dziecko na czas, nie spóźniać się, gdyż powoduje to niepotrzebny stres i podenerwowanie;
  • Czułe i krótkie pożegnania. Dorosły powinien zapewnić, że kocha dziecko i jest dla niego ważne oraz określić konkretnie kiedy je odbierze np. „Kocham Cię i przyjdę po obiedzie”, Jesteś dla mnie najważniejszy i odbiorę Cie zaraz po podwieczorku”. Najmłodszy nie rozumie stwierdzeń „za chwilę”, „niedługo” itd. Jeśli określamy kiedy i kto odbierze dziecko, należy zawsze dotrzymywać obietnic;
  • Trzeba zapewnić dziecku poczucie bezpieczeństwa i w czasie adaptacji okazywać więcej czułości;
  • Pytać pociechę co robiła w przedszkolu, jak się czuła, z kim się bawiła, kto jest jej przyjacielem. Pytania o jedzenie, spanie czy toaletę należy kierować do nauczyciela;
  • Pamiętać, że dziecko może fantazjować, wyolbrzymiać i przeinaczać fakty. Należy dziecko wysłuchać nie komentując i nie strofując, a wątpliwości wyjaśnić z nauczycielem;
  • Niezbędne jest wykazanie się konsekwencją w podjętej decyzji i przetrzymanie trudnych dni adaptacji. Może się zdarzyć, że koszty adaptacji są znaczące i utrzymują się bardzo długo. W takich przypadkach rodzic może zdecydować o opóźnieniu pójścia dziecka do przedszkola, nie gwarantuje to jednak, że w kolejnym roku/semestrze adaptacja będzie dla dziecka łatwiejsza.

mgr Anna Krupa