Facebook

Krótki poradnik dla rodziców jak nauczyć dziecko głoskować

Krótki poradnik dla rodziców jak nauczyć dziecko głoskować
grafika do wpisu: Krótki poradnik dla rodziców jak nauczyć dziecko głoskować
Praktyczne pordy i ćwiczenia nauki głoskowania.

Krótki poradnik dla rodziców jak nauczyć dziecko głoskować

 

Czytanie jest umiejętnością nabywaną w toku edukacji, która jest niezbędna do pełnego funkcjonowania człowieka w społeczeństwie. Gotowość do czytania kształtuje się od początku życia. Właściwa stymulacja procesów poznawczych to podstawa sukcesu. Temu służą wszystkie działania ogólnorozwojowe proponowane w przedszkolu.

Jest wiele metod nauki czytania dla dzieci min: czytanie globalne, metoda dobrego startu, metoda Cudowne dziecko. Niezależnie od przyjętej metody, czy systemu nauczania dziecko musi ćwiczyć słuch fonematyczny, bo dzięki niemu odróżniania dźwięki mowy, głoski dźwięczne od bezdźwięcznych, dzieli w sposób prawidłowy słowa na sylaby i głoski, wyróżnia kolejność głosek w wyrazie itp.

Przygodę z czytaniem a zarazem ćwiczenie słuchu fonematycznego można rozpocząć od dzielenia słów na sylaby. Dzielimy wyraz na sylaby – wypowiadanie każdej sylaby w wyrazie to jedno równoczesne klaśnięcie. Gdy dziecko opanuje tą umiejętność można przejść do głoskowania.

Głoskowanie to nauka poprawnego artykułowania wszystkich głosek w wyrazie. Młodsze dzieci ze względu na rozwój mowy mogą nie potrafić poprawnie wymawiać wszystkich głosek. Dziecko powinno poprawnie głoskować w wieku 6–7 lat. Jeśli wtedy nadal będzie miało z tym duże problemy należy skonsultować to ze specjalistą – logopedą.

Uproszczone podstawowe informacje:

  • Analiza słuchowa to podział wyrazu na sylaby lub głoski.
  • Synteza słuchowa to składanie podawanych głosek lub sylab w wyrazową całość.
  • Litera - znak graficzny głoski, czyli to, co widzimy i piszemy.
  • Głoska - dźwięk, który wymawiamy i słyszymy.

Głoska może być zapisana za pomocą jednej, lub dwóch, czy nawet trzech liter.

Kiedy i jak ćwiczymy głoskowanie?

  • Gdy dziecko jest wypoczęte i radosne,
  • Kiedy mamy czas się na tym skupić,
  • Podążamy za ciekawością dziecka i jego upodobaniami,
  • Ćwiczenia powinny mieć formę zabawy a nie przymusu,
  • Można wykonywać ćwiczenia przy okazji innych czynności np.: podczas jazdy samochodem, spaceru,
  • Ważna jest systematyczność,
  • Ćwiczenia nie muszą trwać długo, ale powinny być wykonywane możliwie często.
  • Stopniowanie trudności – zaczynamy od wyrazów bez zmiękczeń, krótkich i prostych stopniowo wprowadzamy trudniejsze elementy,
  • Chwalimy postępy dziecka, zachowujemy spokój i nie okazujemy zniecierpliwienia przy trudnościach.

Od czego zacząć naukę głoskowania?

  • od krótkich słów zaczynających się od samogłosek,
  • od mocniejszego akcentowania pierwszej głoski, następnie ostatniej głoski,
  • od słów których wymowa jest zgodna z ich pisownią (bez „dz” „cz” „sz”„ą” „ę” „ś” „ć” „ż” „ń”),
  • głoskujemy słowa bez zmiękczeń (ci, si, zi, dzi),
  • głoski wymawiamy krótko i wyraźnie ( „t” „m” „d” „p” a nie „ty” „my” „dy” „py”).

Ćwiczenie 1.

Ustalamy z dzieckiem pierwszą głoskę w danym słowie np. „Jaką głoskę słychać na początku słowa: Ola?” – O. Można nieco przeciągnąć (zaakcentować) pierwszą głoskę Oooo-l-a.

Słowa do ćwiczeń: Ola, Ula, Ala, ul, oko, osa, as, okno, Iga, ona.

Ćwiczenie 2.

Ustalamy z dzieckiem ostatnią głoskę w danym słowie np. „Jaką głoskę słychać na końcu słowa: Ola?” – a. Można nieco przeciągnąć (zaakcentować) głoskę na końcu O-l-aaa.

Słowa do ćwiczeń: Ola, Ula, Ala, ul, oko, osa, okno, Iga, ona, lala, woda,

Ćwiczenie 3.

Jeśli dziecko dobrze radzi sobie z samogłoskami na początku i końcu krótkich wyrazów, to można przejść do głoskowania wyrazów zaczynających się na spółgłoski. Jeśli dziecko dobrze sobie radzi głoskujemy całe słowa wraz z dzieckiem, pomagamy gdy ma ono trudności, zachęcamy do ćwiczeń i chwalimy postępy.

Słowa do ćwiczeń: mama, tata, lala, dom, kot, las, noga, but, tor, gil, nos, dym, sok, mak,

Ćwiczenie 4.

Dorosły głośno i wyraźnie głoskuje krótkie wyrazy, nie przeciągając żadnych głosek, a zadaniem dziecka jest rozpoznanie słowa. „Posłuchaj jakie słowo powiem: l-a-s”.

Słowa do ćwiczeń: las, pas, oko, osa, nos, dom, dym, kot, ule, kura, kula, tort, lala, tama, buty, rura, noga, nuta, sowa, ława, Lila, Lola, płot, tory, smok,

Ćwiczenie 5.
Dziecko samodzielnie głoskuje proste słowa np. „Jakie głoski słychać w słowie: las?” (l-a-s)

Słowa do ćwiczeń – wszystkie wymienione wcześniej.

Ćwiczenie 6.
Dziecko głoskuje proste słowo, a dorosły je rozpoznaje.

Ćwiczenie 7.

Głoskowe pary. Dorosły podaje słowo, a dziecko wybiera słowo do pary zaczynające się na taką samą głoskę np.  nos – noga, las – lis, kot – koza.

Ćwiczenie 8.

Pociąg z głoskami. Dorosły podaje słowo, zadaniem dziecka jest usłyszeć, jaka głoska jest na końcu i wymyśleć słowo, które zaczyna się właśnie od tej głoski. Słowo „lego”. Na końcu słychać „o”, więc dziecko może ułożyć słowo „Ola”, bo zaczyna się na „o”. Słowo „Ola” kończy się na „a”, więc dorosły może podać słowo zaczynające się na „a” czyli np. „aparat”. Kolejne słowo rozpoczynające się od „t” znów podaje dziecko.

Przykładowe zestawienia: dom-mama-auto-ogon-noga...

Ćwiczenie 9.

Głoskuję i ruszam się! Dorosły podaje jakąś głoskę np. „t” i umawia się z dzieckiem, że jeśli usłyszy wyraz zaczynający się na daną głoskę to powinno klasnąć w dłonie/podskoczyć/obrócić. Następnie dorosły wyraźnie wymienia proste, losowo wybrane wyrazy, a dziecko wykonuje ćwiczenie, gdy usłyszy wyraz rozpoczynający się od umówionej głoski.

Ćwiczenie 10.

Głoskowanie z obrazkami. Należy przygotować kilka obrazków z podpisami (można je znaleźć w Internecie lub stworzyć samodzielnie, dla rozróżnienia i aby przyzwyczaić dziecko do kolorów stosowanych w modelu głoskowym można samogłoski napisać na czerwono, a spółgłoski na niebiesko). Początkowo pytamy dziecko co widzi na obrazku, na jaką głoskę się zaczyna ten wyraz, na jaką kończy i prosimy o przegłoskowanie wyrazu.

Następnie zadaniem dziecka będzie wskazanie obrazków zaczynających się na wybraną głoskę. W takim przypadku obrazki mogą być niepodpisane i składać się z jednej grupy tematycznej (np. same zwierzęta, pojazdy, meble, rośliny).

Ćwiczenie 11.

Liczenie głosek. Obrazki wraz z podpisami, proste słowa z różną liczba głosek np. ul, kot, owca, krowa. Zadaniem dziecka będzie ułożenie obrazków wg liczby głosek od najmniejszej do największej.

Ćwiczenie 12.

Zamiana głosek. To zabawa dla starszych dzieci, które rozumieją już różnice między głoską a literą i dobrze radzą sobie z głoskowaniem. Zadaniem jest taka zamiana głosek w krótkich wyrazach, aby powstało nowe słowo. Przykładowo w wyrazie kot, zamieniamy jedną głoskę, aby powstał nowy wyraz koc.

Przykładowe zestawienia: groch–grosz, sen–ser, nos–noc, pies–piec, kok–tok, stop-stok, kot-kod.

 

Przykład poprawnego głoskowania i objaśnienie jak pracować z modelem głoskowym:

https://www.youtube.com/watch?v=Yh6aVxG_nBY

 

Dodatkowe ćwiczenia wraz z obrazkami:

https://www.szkolneinspiracje.pl/gloskowanie-rozwijanie-sluchu-fonematycznego-cz-1/

 

Czochra A., Tarkowska I.: Mój pierwszy elementarz. Przewodnik metodyczny. WSiP, Warszawa 1995.


Guzowska B.: Akademia przedszkolaka. Głoski. Literat, Międzyrzecz, 2019.

 

 

Przygotowała mgr Anna Krupa